poradnik.ngo.pl

Informacje o władzach fundacji innych niż zarząd

Choć według ustawy do działania fundacji wystarczy zarząd (więcej czytaj tutaj: http://www.ngo.pl/x/372505) to w praktyce często powoływane są jeszcze inne organy. Mogą mieć one funkcje kontrolno-nadzorcze albo tylko doradcze.

Jeśli fundacja będzie miała powołanych kilka organów to w statucie podajemy informacje:

• jakie dodatkowe organy (władze) i po co może mieć fundacja,
• sposób wyboru członków władz – kto wybiera, na jak długo, jak można uzupełnić skład, z ilu osób musi się składać,
• kto za co odpowiada, co może zrobić, czyli kompetencje poszczególnych organów,
• tryb pracy – jak często się zbierają, w jaki sposób podejmują decyzję, itp.

PRZYKŁADOWY ZAPIS W STATUCIE:
Władzami Fundacji są:
a. Rada Fundacji, zwana dalej Radą,
b. Zarząd Fundacji, zwany dalej Zarządem.

Jakie organy (poza zarządem) i po co może mieć fundacja?

Jeśli w fundacji powoływany jest drugi organ to pełni on najczęściej funkcje związane z kontrolą wewnętrzną i nadzorem. Powołujemy jeden organ kontroli, który może się różnie nazywać w zależności od sytuacji danej fundacji. Zwyczajowe, najczęściej spotykane, nazwy to:

• zgromadzenie fundatorów (rada fundatorów)

Powoływane jest, gdy jest więcej niż jeden fundator, ponieważ w skład mogą wchodzić tylko fundatorzy. Oznacza to, że nie można w trakcie działania fundacji dokooptować kogoś do zgromadzenia fundatorów (rady fundatorów). Liczba członków zgromadzenia fundatorów (rady fundatorów) jest stała i ściśle określona. W statucie podaje się informację o kompetencjach i trybie pracy.

• rada fundacji (komisja rewizyjna)

Pierwszy skład rady fundacji (komisji rewizyjnej) powołuje zazwyczaj fundator/fundatorzy, którzy często zostają też jej członkami. W statucie powinniśmy podać, jaki jest sposób wybierania rady, jej skład, na jak długo jest wybierana (kadencja) oraz kompetencje i tryb pracy.

Przypominamy, że jeśli fundacja chce starać się o status organizacji pożytku publicznego musi obowiązkowo powołać organ kontroli wewnętrznej (np. zgromadzenie fundatorów, radę fundacji lub komisję rewizyjną), którego członkowie spełniają określone wymogi (zgodnie z art. 20 ust. 6 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie).

Skład organu kontroli wewnętrznej, tak samo jak skład zarządu, jest rejestrowany w KRS.

Inne zadania do spełnienia ma rada programowa, która jest organem o funkcjach doradczych. Może być powoływana jako rada programowa dla całej fundacji, ale często jest też powoływana na potrzeby konkretnego programu prowadzonego przez fundację.

PRZYKŁAD: Fundacja „Igła czy Iglica” zajmująca się m.in. wspieraniem i promocją młodych projektantów, designerów i architektów organizuje dla każdego z tych zawodów konkurs na najlepszy projekt. Główna nagroda to stypendium z danej dziedziny. Ponieważ konkursy są jednym z elementów programów wieloletniego wsparcia dla młodych twórców, to przy każdym z nich powstały rady programowe składające się z fachowców z danej dziedziny np. architektów czy projektantów mody. Jednocześnie taka rada programowa jest również jury danego konkursu.

W statucie podaje się sposób wybierania rady, kadencję (o ile taka będzie), kompetencje i tryb pracy. Ta rada nie jest zgłaszana do Krajowego Rejestru Sądowego. Zobacz także: http://www.ngo.pl/x/368215.

Sposób wyboru członków organów – kto wybiera, na jak długo, jak można uzupełnić skład, z ilu osób musi się składać
W statucie podaje się informacje, w jaki sposób wybiera się organy fundacji. Za¬zwyczaj pierwszy skład jest wskazywany przez fundatora/fundatorów, a kolejny jest wskazywany przez członków odchodzącego organu. Jeśli chodzi o liczbę członków rady fundacji (komisji rewizyjnej) to przepisy nie określają minimalnej ani maksymalnej liczby członków. Powinien być to organ kolegialny, czyli składający się przynajmniej z 2 osób. W statucie fundacji wpisuje się informację o tym ile osób wchodzi w skład organu np. rada fundacji może składać się z 5 osób. Praktycznym rozwiązaniem jest podanie tzw. widełek (np. rada fundacji składa się z 3 do 7 osób), albo określenie tylko dolnej granicy (np. w skład rady fundacji wchodzą przynajmniej 3 osoby).
Takie rozwiązania są dobre choćby dlatego, że np. jeśli w trakcie działania rady fundacji, któryś z jej członków zrezygnuje z pełnienia funkcji w tym organie to nie będziemy musieli dokooptowywać (wybierać na jego miejsce) innej osoby.
Zazwyczaj w statucie wpisujemy także informacje jak długo będzie działała (jaką będzie miała kadencję) rada fundacji. Np. rada fundacji składa się z 3 do 5 osób wybranych na okres 4 lat. Możemy również ustalić, że członek komisji rewizyjnej czy rady fundacji może być wybierany do władz na więcej niż jedną kadencję albo ograniczyć tę możliwość np. do dwóch kadencji. Zobacz także: http://www.ngo.pl/x/368217.

A co się dzieje w przypadku, jeśli nie podamy jak długo będzie trwała kadencja rady fundacji (komisji rewizyjnej)? Wtedy nasze władze będą działały aż do odwołania.

Wyjątkowym organem fundacji jest zgromadzenie fundatorów zawiązane przez wszystkich fundatorów. Jego skład jest znany od początku istnienia fundacji. Liczba członków tego zgromadzenia jest taka jak liczba fundatorów, co oznacza, że nie można dobierać czy zmieniać członków zgromadzenia fundatorów. W tym przypadku nie określa się również kadencji, bo zawsze w kolejnej kadencji byłyby to te same osoby, które „ufundowały” fundację.

PRZYKŁADOWY ZAPIS W STATUCIE:
1. Rada Fundacji jest organem kontrolnym i opiniującym Fundacji.
2. Rada Fundacji składa się z 3 do 6 członków i jest wybierana na pięcioletnią kadencję. Rada wybiera ze swego grona Przewodniczącego Rady, który kieruje jej pracami.
3. Członków pierwszego składu Rady powołuje Fundator. Następnych członków Rady na miejsce osób, które przestały pełnić tę funkcję lub dla rozszerzenia składu Rady, powołuje swą decyzją Rada.
4. W szczególnie uzasadnionych przypadkach odwołanie członka Rady, i przez to pozbawienie go członkostwa w Radzie, może nastąpić w wyniku uchwały podjętej jednogłośnie przez pozostałych członków Rady Fundacji.
5. Członkostwo w Radzie wygasa na skutek:
a. dobrowolnego wystąpienia, zgłoszonego pisemnie do Przewodniczącego Rady,
b. utraty praw obywatelskich na skutek skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo popełnione z winy umyślnej,
c. śmierci członka.
6. Nie można łączyć członkostwa w Radzie z członkostwem w Zarządzie.

Kto za co odpowiada, co może zrobić, czyli kompetencje organów
Tak jak już wcześniej napisano, wymienione wcześniej organy, mogą pełnić albo funkcje doradcze, albo mogą też być takim nadrzędnym, „najważniej¬szym” organem fundacji i wtedy pełnią funkcje kontrolno-nadzorcze, np. wyznaczają kierunki rozwoju fundacji, wybierają zarząd i kontrolują jego działania, itp.

PRZYKŁADOWY ZAPIS W STATUCIE:
Do zadań Rady Fundacji należy w szczególności:
a. wytyczanie głównych kierunków działalności Fundacji,
b. nadzór i kontrola nad działalnością Fundacji, w szczególności kontrola stanu majątkowego Fundacji,
c. zatwierdzanie rocznych sprawozdań Zarządu z działalności oraz udzielanie Zarządowi absolutorium,
d. powoływanie i odwoływanie członków Zarządu w tym Prezesa i Wiceprezesa Zarządu,
e. podejmowanie decyzji o zmianie statutu Fundacji,
f. podejmowanie decyzji o połączeniu z inną fundacją lub o likwidacji Fundacji,
g. podejmowanie decyzji we wszystkich innych sprawach niezastrzeżonych do kompetencji innych organów.

Tryb pracy – jak często się zbierają, w jaki sposób podejmują decyzje
W statucie podaje się informacje, jak często muszą zbierać się władze oraz to, w jaki sposób podejmują decyzje. Są to organy kolegialne, dlatego ich decyzje zapadają za pomocą uchwał. Pamiętajmy jednak, że w praktyce nie ma potrzeby po każdych obradach rady fundacji (komisji rewizyjnej) posiadać stosu uchwał. Zasada jest taka, że najważniejsze decyzje muszą być podejmowane za pomocą uchwał np. zmiana statutu, wybór zarządu, itd.
Jeśli chodzi o częstotliwość spotkań to dobrym rozwiązaniem jest podanie w statucie tzw. dolnej granicy (np. rada fundacji spotyka się nie rzadziej niż raz w roku). Z jednej strony jest wtedy pewność, że będzie to przynajmniej jedno spotkanie (np. po to, by sprawdzić i zatwierdzić sprawozdanie zarządu z działalności fundacji), a z drugiej nie ogranicza się możliwości spotkania w razie potrzeby. Powinna znaleźć się również informacja, kto zwołuje zebranie np. przewodniczący rady fundacji.

Często w statutach pojawia się zapis o tym, że zarząd obraduje na podstawie zatwierdzonego przez siebie regulaminów. Choć nie jest to dokument wymagany, to jego opracowanie pozwala m.in. dookreślić tryb pracy, jej zasady. Tutaj znajdują się przykładowe wzory takich regulaminów: http://www.ngo.pl/x/370223.

PRZYKŁADOWY ZAPIS W STATUCIE:
1. Rada Fundacji zbiera się co najmniej raz w roku.
2. Radę Fundacji zwołuje Przewodniczący Rady z własnej inicjatywy albo na wniosek Zarządu, zgłoszony na piśmie.
3. Rada Fundacji podejmuje decyzje w formie uchwał – zwykłą większością głosów. W razie równej liczby głosów decyduje głos Przewodniczącego.
4. Posiedzenie Rady może być zwołane w trybie nadzwyczajnym z inicjatywy Zarządu, bądź na pisemny wniosek Przewodniczącego lub przynajmniej dwóch jej członków dla rozpatrzenia sprawy o szczególnym charakterze.
5. Nadzwyczajne posiedzenie Rady winno być zwołane nie później niż w ciągu 14 dni od daty zgłoszenia wniosku.
6. Każdy z członków zwyczajnych Rady dysponuje jednym głosem.
7. Posiedzeniom Rady prowadzi Przewodniczący lub Wiceprzewodniczący. 

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (Dz. U. z 1991 r., Nr 46, poz. 203 z późn. zm.), art. 5 ust. 1